هماهنگي عناصر داستاني
منصور خورشيدي
شخصیّت هر كس را مي توان در نوع بيان او پيدا كرد .در گفتارش وضعيت روحي اوآشکار می شود. گفتگودرداستان اگرمتناسب با رفتار و كردارگوینده باشد، معرّف ويژگي هاي روحی وفکری اوست. سابقه ی خانوادگی ونوع تربیت هر فرد در كلام او ديده مي شود، نویسنده با آگاهی به همه ي عوامل تأثیر گذار می تواند زمينه ي داستان خود را بر اين اساس پي ريزي كند.
توانمندی و مهارت نويسنده را درنوشتن داستان هاي كوتاه و بلند در لحن قهرمان و زاويه ديد اومي توان تشخيص داد ،
نوع برخورد نویسنده را با موضوع مورد نظر انتخاب لحن در زبان نشان می دهد. لحن نویسنده در ارائه بيان می تواند .به صورت جدّی ، احساساتی ، رمانتيك ، طنز، سياسي و عاشقانه باشد .
برخورد نويسنده با خواننده ي اثر را لحن پر مي كند . که می تواند رسمی يا صمیمی، باشد. لحن نويسنده مي تواند كودكانه و نزديك به گفتار باشد .
در داستان، گاهي لحن نويسنده خشن و متكبرانه است .
و گاهي نوع بيان براي پیشبرد هدف های خاص فرهنگي اجتماعی و سیاسی است .
اكثر نويسندگان بزرگ معتقدند كه یک اثر ادبی در ظاهر چیزی نیست جز شکل به کارگیری زبان و مي تواند تعيين كننده سبك نويسنده نيز محسوب شود .
یک اثرادبي با ساير اركان ديگرزبان در ارتباط است . و مربوط می شود به زاويه دید و نگاه نویسنده نسبت به زندگی ، محيط اجتماعي ورفتارو كردار قهرمان و ضد قهرمان .
لحن با نوع انتخاب نويسنده در رابطه است . درقصّه ها لحن یکسان است وتنوّع لحن در داستان را ندارد. در قصّه ها نوع بيان يكسان است . و بستگي به انتخاب قهرمان در قصه دارد . اما در داستان تنوع بسياري در لحن ديده مي شود . و رمان نيز در نوع بيان از قصه و داستان تنوع بيشتري را در خود دارد . چون نويسنده با شخصيت هاي متفاوتي رو به مي شود . كه نوع بيان و لحن هر كدام وابسته به شخصيت آن ها است .
یکی از معیارهای تمايز قصّه از داستان کوتاه و بلندو رمان در همين نكته نهفته است. لحن در نوشته ها، متناسب با موضوع و قهرمان منتخب داستان است .
هماهنگی بين لحن وشخصيت باعث می شود که قهرمان داستان در نظر خواننده واقعی جلوه کند، امّا گاهی نویسنده برای ایجاد طنز در داستان این هماهنگی را رعایت نمی کند
یکی ازنکات قابل توجّه درگفتار، استفاده از تکیه کلام يا ضرب المثل ها است كه در زندگی واقعی نیز كار برد عام دارند .
یکی از دلایل امتياز داستان های خوب، تعدّد وتنوّع لحن وهماهنگی آنها با شخصیّت های داستاني است .
